سرمقاله (تیر ۹۶)

editorial-44رشته جراحی دهان و فک و صورت همانند دیگر رشته‌های تخصصی در پزشکی تاریخچه‌ای دارد. شکل‌گیری و گسترش این رشته در ایران به موازات گسترش آن در جهان صورت می پذیرد و به مانند تمام رشته‌های تخصصی پزشکی با پیشرفت علم و تکنولوژی توانمندتر می‌شود. پروفسور لاسکین در مقاله ای تحت عنوان «گذشته، حال و آینده جراحی دهان و فک و صورت» به طور مشروح به موضوع سیستم‌های گوناگون پایه ای در آموزش و کارورزی رشته جراحی دهان و فک و صورت در کشورهای مختلف می پردازد که در شماره ۲۴ ویژه نامه ماه نامه جراحی فک و صورت-تازه‌ها  آورده شد.

از مرور این مقاله آشکار است که در حال حاضر، هنوز گوناگونی بزرگی در آموزش و کارورزی جراحی دهان و فک و صورت در قسمت‌های مختلف جهان وجود دارد. برخی از این گوناگونی به علت ادامه سیستم‌های سنتی،  به علل مختلف از سالیان دور ناشی می شود. برخی نتیجه نیاز به رقابت با تخصص‌های دیگر است و برخی دیگر نتیجه سیاست گذاری دولتی و آئین نامه‌ها، و برخی دیگر معلول تغییرات آوردی برای نزدیکی به نیازها و خواسته‌های عموم مردم برای پاسخ گوئی کارآمدتر خدمات معین است. 

جدای از این که این رشته بر چه پایه‌ای بنیان نهاده شده باشد در تمام کشورهای دنیا به نیازهای کم و بیش یکسان و تعریف شده ای پاسخ می‌دهد و دامنه فعالیت کلینیکی کم و بیش یکسانی دارند.

تکوین و رشد این رشته در ادامه رشد و تخصصی شدن پزشکی در جوامع مختلف صورت گرفته است و بنا به اراده افراد نبوده است. بی‌گمان ابتدا در سیستم‌های آموزشی کشورها پیاده کردن این برنامه‌ها لاجرم بر دوش کسانی قرار می‌گرفته است که در سیستم آموزشی ـ دانشگاهی دولتی قرار داشتند. این استدلال که اگر افراد معینی که در این زنجیره قرار داشته‌اند نبودند این رشته یا آن رشته نابود می‌شد، استدلال نادرستی است که گاه از قول برخی از افراد شنیده می‌شود. رشد رشته جراحی دهان و فک و صورت نیز ضرورتی بوده است که به‌هر حال صورت می‌گرفته است. اما توانمندی یک رشته در هر جامعه‌ای مستقیما مربوط به میزان توانمندی آموزشی و پژوهشی دانشگاهی (تولیدات واقعی علمی) و کیفیت کادرهای پرورده آن در امر درمان و ارائه تجربیات کلینیکی در مجامع علمی است.

 اگر کوریکولوم آموزشی در بخش‌های آموزشی اجرا نشود یا بسیار بد اجرا شود یا این که کادرهای آموزشی دغدغه ای برای آموزش دانشجویان و دستیاران نداشته باشند و بیش‌تر در دغدغه بخش خصوصی خود باشند، بی شک به رشته آسیب وارد می‌شود و آن را در موضع ضعیفی قرار می‌دهد.

 یکی از ابزارهای قوی برای معرفی توانمندی‌های رشته، فعالیت انجمن‌های علمی است که متأسفانه در انجمن‌های گروه دندان‌پزشکی بیشترین تمرکز بر برگزاری کنگره سالانه و برپایی نمایشگاه مواد و تجهیزات دندان پزشکی است. نداشتن نشریه و فراورده‌های علمی و خالی گذاشتن ویترین رشتۀ تخصصی، عدم شرکت فعال درسمینارها و سمپوزیوم‌های علمی تخصصی و واگذاری تمام و کمال این تریبون‌ها به همکاران رشته‌های دیگر، جملگی حمل بر بی بضاعتی علمی فعالان آن حرفه می‌شود.

بنا به تجربه شخصی ام  در تحصیل در دو رشته استوماتولوژی و دندان پزشکی، پایه استوماتولوژی را بهترین پایۀ آموزشی دندان پزشکی می دانم که در طی دورۀ ۶ سالۀ آموزش عمومی بسیاری از دروس ضروری پزشکی به دانشجویان آموزش داده می‌شود و برخی از دروس دیگر پزشکی در تطابق با ناحیه دهان فرا گرفته می‌شود. به ویژه برای دورۀ تخصصی جراحی دهان و فک و صورت دیگر نیازی به گذراندن هیچ‌یک ازدوره‌های چرخشی علوم وابسته بالینی پزشکی نیست و بدین سبب طول دوره تخصصی نیزکاهش می‌یابد.

چون این آموزش در سطح عمومی دانشگاهی و در سنین مناسب آموزش به طور پایه‌ای فراگرفته می‌شود از جدیت آموزشی بالایی برخوردار است و دندان‌پزشکان را با عنوان استوماتولوژیست (پزشک دهان) تربیت می‌کند. اخیراً در این راستا، انجمن علمی جراحان فک و صورت امریکا نیز تصمیم خود را در پیشنهاد برای پایه‌ریزی چنین دوره ای که در آن دروس پزشکی نقش پررنگ‌تری در آموزش دندان پزشکی داشته باشند اعلام کرده است و با جدیت دنبال می‌کند. جا دارد در ایران نیز تغییر پایه ای آموزش دوره دندان‌پزشکی به سوی افزایش دروس عمومی پزشکی در دستور کار قرار گیرد.

دکتر میترا  میرمحمدی



بدون دیدگاه

دیدگاه شما (لطفاً از Internet Explorer استفاده نکنید):





*